Jubileuszowa kwesta na cmentarzu przy ul. Lipowej w Lublinie. Padł pierwszy rekordowy datek

Trwa kwesta na cmentarzu przy ulicy Lipowej w Lublinie. Zbierają na zabytkowe nagrobki

Każdego roku puszki wolontariuszy zapełniają się kwotą przekraczającą 100 tysięcy złotych. W minionym, 2025 roku, udało się zgromadzić aż 102 tys. zł, co pozwoliło na renowację czterech pomników. Warto podkreślić, że założony w 1985 roku Społeczny Komitet Odnowy Zabytków Lublina był drugim tego typu przedsięwzięciem w kraju, zaraz po inicjatywie Jerzego Waldorffa na warszawskich Powązkach. Dotychczasowe działania przyniosły odnowienie przeszło 300 historycznych mogił, datowanych głównie na XIX stulecie. W zeszłoroczną akcję tradycyjnie włączyli się artyści, politycy oraz sportowcy, gromadząc razem nieco ponad 100 tys. złotych. Ponieważ nekropolia przy Lipowej liczy ponad tysiąc zabytkowych nagrobków, pracy na rzecz ich ratowania nie zabraknie przez długie lata. Znany w mieście z ogromnej energii społecznik i lubelski radny Zbigniew Jurkowski rozpoczął swoją piętnastą już kwestę o godzinie 5 rano.

„Z samego rana ktoś wrzucił banknot 500-złotowy. Zapowiada się udany dzień. Na cmentarzu jest już wiele osób, najczęściej tych, którzy zaplanowali sobie na dzisiaj odwiedziny w wielu miejscach” - relacjonuje z entuzjazmem pan Zbigniew. Społecznik ani na moment nie przestaje potrząsać puszką, głośno nawołując do wsparcia słowami „zapraszamy do zbiórki” czy „ratujmy nagrobki”. Jednocześnie ściska dłonie darczyńców, wręcza im drobne podarunki, tłumacząc, że „bo każdy lubi coś dostać”, po czym dorzuca: „Jeśli zapomnimy o naszej historii, a ci co już odeszli do niej należą, to będzie z nami źle...”

Podczas zeszłorocznej akcji ten zaangażowany radny samodzielnie zebrał do puszki znacznie ponad 20 tys. złotych.

Historia lubelskiej nekropolii rozpoczęła się w 1794 roku. Jej powstanie było bezpośrednim skutkiem zarządzenia Komisji Policji Obojga Narodów z 1792 roku, które wymusiło likwidację niewielkich przykościelnych cmentarzy i wyprowadzenie pochówków poza granice miast. Władze uznały wówczas, że obecność mogił w centrach miast odpowiada za rozprzestrzenianie się „morowego” powietrza. Działkę zlokalizowaną na zachód od Lublina odkupiono od zgromadzenia lubelskich sióstr brygidek. Choć pierwsza oficjalna ceremonia pogrzebowa na nowym terenie miała miejsce dopiero w 1811 roku, cmentarz był już wtedy zapełniony grobami. Wcześniej przeprowadzano tam bowiem ekshumacje i przenoszono szczątki z dawnych cmentarzy przykościelnych. Często transportowano je razem z oryginalnymi nagrobkami, przez co wiele pomników jest dziś starszych niż sama nekropolia przy Lipowej.

W najstarszym sektorze lubelskiej nekropolii można odnaleźć około tysiąca nagrobków pochodzących z XIX wieku.

„Cmentarze są galeriami sztuki na wolnym powietrzu i to można też zaobserwować na cmentarzu lubelskim. Są tu formy, które możemy odnaleźć na cmentarzach całej Europy z tego okresu” - tłumaczyła w 2017 roku w rozmowie z portalem dzieje.pl Katarzyna Czerlunczakiewicz, reprezentująca Biuro Miejskiego Konserwatora Zabytków w Lublinie. „Lubelskie nagrobki z tamtego okresu to nie są produkcje sztampowe, tylko »widać w nich rękę artysty«. Choćby liternictwo, to są kute litery, pismo kaligraficzne, które dziś zastąpione jest przez maszyny i nie ma już takiej wartości” - dodawała ekspertka.

Organizatorzy zbiórki wyrażają ogromną wdzięczność mieszkańcom Lublina za okazane wsparcie. Jednocześnie apelują do podatników o przekazanie na konto komitetu 1% podatku w ramach rozliczenia PIT za 2026 rok.

Tegoroczna edycja przyniosła także udogodnienie dla darczyńców, którzy mogą przekazywać datki za pomocą kart płatniczych dzięki specjalnym terminalom, w jakie zaopatrzono kwestujących.